Systeembenadering

Het systeem moet veranderen. De transitieopgave van de regio vraagt om een integrale systeemaanpak. Klimaatverandering en de uitputting van oude grondstoffen maken duidelijk dat de constante groei van de economie niet langer zo door zal gaan.

Alleen ingrijpen in het bestaande systeem zal niet voldoende zijn om de noodzakelijke systeemverandering te bereiken. Dat hoeft ook niet, want er zijn technologieën beschikbaar die het mogelijk maken om het systeem anders in te richten. Dat vraagt om een mentaliteits- en cultuurverandering.

Ingrijpen op oude en nieuwe processen is nodig: optimaliseren van het bestaande én radicaal vernieuwen. In een transitie gaan deze ingrepen lange tijd gelijk op, waarbij de acties steeds meer verschuiven van de oude processen naar het nieuwe. Er komt in de transitie een moment waarin de ingrepen in het een ten koste van het andere gaat. Op dat moment moeten er echte keuzes worden gemaakt voor het nieuwe, waarbij we afscheid nemen van het oude. Bij het optimaliseren van bestaande systemen zien we een verschil tussen projecten die voorbereidend kunnen zijn voor de systeemverandering en om die reden door de RNE ondersteund worden en projecten die remmend werken op de gewenste systeemverandering (bijv. lock-in effecten) en om die reden niet door de RNE ondersteund worden.

Voorbeelden van het nieuwe systeem

De nieuwe economie zal worden gedragen door een duidelijk andere technologische infrastructuur, veel meer zal de nadruk liggen op digitalisering en circulariteit en gevoed door nieuwe vormen van energie. Deze onderwerpen grijpen op elkaar in en kunnen niet los van elkaar worden gezien.

Om het gebruik van zelfrijdende voertuigen op grote schaal mogelijk te maken is een digitale infrastructuur met sensoren nodig, die in staat is om voortdurend (‘real time’) de data te kunnen verwerken van alle vervoersbewegingen.

Om op grote schaal hergebruik van grondstoffen in een circulaire economie mogelijk te maken is veel gedigitaliseerde informatie van materiaalstromen nodig, zoals over de herkomst en samenstelling van die materialen. Op basis van deze informatie kunnen we de mogelijkheden voor hergebruik (recycling én upcycling) in beeld brengen en toepassen.

Om een gedistribueerd energiesysteem te kunnen maken en gebruiken met verschillende energiedragers (zon, wind, geothermie, waterstof, biomassa, etc.) is een slimme digitale infrastructuur nodig die het mogelijk maakt om de pieken en dalen in het energiegebruik te regelen en een betrouwbare energielevering mogelijk te maken (smart grid = digital meets energy).

Dit zijn maar drie voorbeelden, die illustreren dat de nieuwe technologieën niet los van elkaar staan. Ze beïnvloeden elkaar op systeemniveau en bij de toepassing van onderdelen moet steeds rekening worden gehouden met de effecten op de andere onderdelen.

Wat vinden onze partners?

De EU heeft recent ook duidelijk aangegeven dat de digitale- en energiemarkt en -infrastructuur niet los van elkaar kunnen worden gezien maar elkaar juist zullen moeten versterken Meer hierover vindt u in dit artikel: ‘Digitising the Energy sector: an opportunity for Europe’.

De huidige situatie

De noodzaak tot systeemverandering maakt duidelijk dat er in de beoordeling en financiering van projecten iets zal moeten veranderen. In de werkwijze van dit moment is het gebruikelijk dat projecten door één partij (of consortium van partijen) wordt ontwikkeld en aangeboden, vanuit één technologische oplossing of vanuit één economische sector. Ook financiers en investeerders kijken doorgaans alleen naar op zichzelf staande projecten voor het beoordelen van het rendement.

Vanuit het beheersen van risico’s is dit begrijpelijk, maar het werkt behoudend en is veelal gericht op het optimaliseren van bestaande producten en diensten (incrementele innovaties). Door deze manier van werken worden keuzes voor nieuwe systeemtechnologie met mogelijk grote impact te vaak uit de weg gegaan of uitgesteld, omdat een direct aantoonbaar korte termijn rendement niet aan te tonen is.


Hoe moet het dan wel?

Wat nodig is, is het ontwikkelen, beoordelen én financieren van meerdere projecten die verband houden met elkaar binnen een programma dat draait over een periode van vele jaren. Deze integrale systeembenadering is vanwege de inhoudelijke, organisatorische én financiële complexiteit nog erg ongebruikelijk. Dit zal moeten veranderen door die complexiteit juist als een kans te zien om grote stappen voorwaarts te kunnen zetten.

Het voordeel van de Systeembenadering

De RNE is een langjarig programma op basis van één visie en één strategie en gedragen door alle partners in de regio. Dat kader biedt continuïteit en consistentie aan de uitvoerende en investerende partijen. En daarmee voldoende houvast en vertrouwen om met elkaar projecten te realiseren met voldoende integraliteit, schaalgrootte én verdienvermogen.

De systeembenadering maakt inhoudelijk (crossovers) én in de tijd zichtbaar hoe projecten met elkaar samenhangen, waarbij duidelijk wordt dat het geheel meer is dan de som der delen. Het gaat om de slimme wisselwerking tussen technologie (technology push) en de toepassing (market pull): welke projecten zijn een noodzakelijke randvoorwaarde voor andere projecten en in welke volgorde moeten deze dan uitgevoerd worden? Welke projecten hebben de capaciteit om de uitvoering van andere projecten uit te lokken of te versnellen? Daarmee wordt inzicht geboden in effecten op de investeringen die door elkaar te versterken op de langere termijn meer opbrengen (multipliers). Ook wordt hierdoor duidelijk wat de nieuw manier van werken betekent voor spreiding van het risico van de investerende partijen en de uiteindelijk grotere maatschappelijke én financiële impact en rendement.

De investeringsstrategie

Onderdeel van de investeringsstrategie is dat partijen die investeren in projecten met een hoog risico en laag rendement, hiermee een preferente positie kunnen verwerven in latere projecten die daarop voortbouwen, met een lager risico en hoger rendement. Het Regionale Investeringsplatform biedt het overkoepelende kader, met de beschikbaarheid van een mix van financiële instrumenten en toegang aan publieke en private investeerders voor maximale flexibiliteit en optimale matching van vraag en aanbod.

De RNE projecten beperken zich niet tot het realiseren van economische en financiële initiatieven. Om op lange termijn echt een verschil te maken, zullen de projecten ook moeten bijdragen aan de ecologische en sociale houdbaarheid, zoals regionale werkgelegenheid, opleidings- en kennisniveau, skills, woon- en leefklimaat, luchtkwaliteit, klimaatbestendigheid, (cyber)veiligheid, toegang tot digitale data voor iedereen, etc.

Voorbeeldprojecten en hun samenhang

De volgende figuren laten zien hoe al gerealiseerde RNE projecten qua inhoud en in tijd met elkaar in verband zijn gebracht. Deze voorbeelden zijn dynamisch en zullen voortdurend worden geactualiseerd volgens de laatste stand van de RNE projecten portfolio. Wanneer u op de projecten klinkt, ziet u meer gedetailleerde informatie over het project en de betrokken partijen, Ook ziet u hoe het project in verbinding staat met andere projecten.

Initiatieven indienen en verder uitwerken

Om initiatiefnemers die willen bijdragen aan de next economy te ondersteunen is in deze RNE Portal een online validatietool opgenomen, waarmee initiatiefnemers zelf kunnen checken of hun idee of project bijdraagt aan deze doelen en daarmee opgenomen zou kunnen worden in de RNE programmering. Wij nodigen u uit om deze check te doen en zelf te zien hoe u uw ideeën eventueel kunnen verrijken of verbeteren. Als u op zoek bent naar medestanders of partners om samen uw ideeën verder mee te ontwikkelen kunt u uw ideeën of voorstellen ook plaatsen op de RNE marktplaats. Daar vindt u binnenkort een groeiende aantal initiatieven en ideeën die mogelijk opgewerkt kunnen worden tot volwaardige RNE projecten.

Archief

Hieronder vind u een overzicht van documenten en aanvullende informatie over de RNE beschikbaar als pdf

Naar archief

Validatie Tool

Wil je weten of ook jouw idee in aanmerking komt als RNE project? Check het met onze validatie tool

Doe de check

Nieuwsbrief

Meld je aan voor onze nieuwsbrief
en blijf op de hoogte van het laatste nieuws!

Sign up for Roadmap Next Economy
* = verplicht veld